|
Kanun
No. 5216 |
|
Kabul
Tarihi : 10.7.2004 |
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
MADDE
1.- Bu Kanunun amacı,
büyükşehir belediyesi yönetiminin hukukî statüsünü düzenlemek, hizmetlerin
plânlı, programlı, etkin, verimli ve uyum içinde yürütülmesini
sağlamaktır.
Kapsam
MADDE
2.- Bu Kanun,
büyükşehir belediyesiyle büyükşehir sınırları içindeki belediyeleri
kapsar.
Tanımlar
MADDE
3.- Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Büyükşehir belediyesi: En
az üç ilçe veya ilk kademe belediyesini kapsayan, bu belediyeler arasında
koordinasyonu sağlayan; kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri
kullanan; idarî ve malî özerkliğe sahip ve karar organı seçmenler tarafından
seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini,
b) Büyükşehir belediyesinin
organları: Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye encümeni ve
büyükşehir belediye başkanını,
c) İlçe belediyesi: Büyükşehir belediyesi
sınırları içinde kalan ilçe belediyesini,
d) İlk kademe belediyesi:
Büyükşehir belediye sınırları içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve
büyükşehir ilçe belediyeleriyle aynı yetki, imtiyaz ve sorumluluklara sahip
belediyeyi,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin
Kuruluşu ve
Sınırları
Kuruluş
MADDE
4.- Belediye sınırları
içindeki ve bu sınırlara en fazla 10.000 metre uzaklıktaki yerleşim birimlerinin
son nüfus sayımına göre toplam nüfusu 750.000'den fazla olan il belediyeleri, fizikî yerleşim durumları
ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri de dikkate alınarak, kanunla büyükşehir
belediyesine dönüştürülebilir.
Büyükşehir
belediyesinin sınırları
MADDE
5.- Büyükşehir
belediyelerinin sınırları, adını aldıkları büyükşehirlerin belediye
sınırlarıdır.
İlçe belediyelerinin
sınırları, bu ilçelerin, büyükşehir belediyesi içinde kalan kısımlarının
sınırlarıdır.
İlk kademe belediyelerinin,
büyükşehir belediye sınırları dışında belediye sınırı
olamaz.
Büyükşehir
belediyesine katılma
MADDE
6.- Büyükşehir
belediyesinin sınırları çevresinde ve aynı il sınırları içinde bulunan belediye
ve köylerin, büyükşehir belediyesine katılması konusunda Belediye Kanunu
hükümleri uygulanır. Bu durumda katılma kararı, ilgili ilçe veya ilk kademe
belediye meclisinin talebi üzerine, büyükşehir belediye meclisi tarafından
alınır.
İmar düzeni ve temel alt yapı
hizmetlerinin zorunlu kıldığı durumlarda, birinci fıkrada belirtilen belediye ve
köyler, büyükşehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının önerisi
üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile büyükşehir belediyesi sınırları içine
alınabilir.
Büyükşehir belediyesi
sınırları içine katılan ilçe belediyeleri ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan
belediyeler, büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesine dönüşür. Diğer
belediyeler ile köylerin tüzel kişiliği kalkar. Tüzel kişiliği kalkan
belediyelerin katılacağı ve köylerin mahalle olarak bağlanacağı belediyeler,
Bakanlar Kurulu kararında belirtilir.
İlçe ve ilk kademe belediyesi
olarak büyükşehir belediye sınırları içine katılan belediyeler, büyükşehir
belediye meclisinde seçiliş sıralarına göre tespit edilecek ilçeler beşte bir,
ilk kademeler onda bir oranında meclis üyesi ile temsil edilirler. Tama
ulaşmayan kesirler dikkate alınmaz. Bu durum ilk mahallî idareler genel seçimine
kadar geçerlidir. Bu belediyelerin başkanları hakkında 12 nci maddenin ikinci
fıkrası hükümleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin
Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Büyükşehir,
ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve
sorumlulukları
MADDE
7.- Büyükşehir
belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:
a) İlçe ve ilk
kademe belediyelerinin görüşlerini alarak büyükşehir belediyesinin stratejik
plânını, yıllık hedeflerini, yatırım programlarını ve bunlara uygun olarak
bütçesini hazırlamak.
b) Çevre düzeni plânına uygun
olmak kaydıyla, büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde 1/5.000 ile
1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve
onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun
olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak
değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya
değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve
parselasyon plânlarını yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar
plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya
yaptırmak.
c) Kanunlarla büyükşehir
belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve
onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve
her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775
sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri
kullanmak.
d) Büyükşehir belediyesi
tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir
belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek
ve denetlemek.
e) Belediye Kanununun 68 ve
72 nci maddelerindeki yetkileri kullanmak.
f) Büyükşehir ulaşım ana
plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini
plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde
işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet
ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile
karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park
yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların
belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri
yürütmek.
g) Büyükşehir belediyesinin
yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım
ve onarımını sağlamak, kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere
cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilân ve reklam asılacak yerleri ve
bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve
numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini
gerçekleştirmek.
h) Coğrafî ve kent bilgi
sistemlerini kurmak.
i) Sürdürülebilir kalkınma
ilkesine uygun olarak çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının korunmasını
sağlamak; ağaçlandırma yapmak; hafriyat toprağı, moloz, kum ve çakıl depolama
alanlarını, odun ve kömür satış ve depolama sahalarını belirlemek, bunların
taşınmasında çevre kirliliğine meydan vermeyecek tedbirler almak; büyükşehir
katı atık yönetim plânını yapmak, yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması
ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatın
yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri
yerine getirmek, bu amaçla tesisler kurmak, kurdurmak, işletmek veya
işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için
gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz
araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak ve bununla ilgili gerekli
düzenlemeleri yapmak.
j) Gıda ile ilgili olanlar
dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek,
yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak
ve işletmek.
k) Büyükşehir belediyesinin
yetkili olduğu veya işlettiği alanlarda zabıta hizmetlerini yerine
getirmek.
l) Yolcu ve yük terminalleri,
kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat
vermek.
m) Büyükşehirin bütünlüğüne
hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan
barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak,
yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine
malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor
müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı
gösteren veya derece alan sporculara belediye meclis kararıyla ödül
vermek.
n) Gerektiğinde sağlık,
eğitim ve kültür hizmetleri için bina ve tesisler yapmak, kamu kurum ve
kuruluşlarına ait bu hizmetlerle ilgili bina ve tesislerin her türlü bakımını,
onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini
sağlamak.
o) Kültür ve tabiat
varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların
ve işlevlerinin korunmasını sağlamak, bu amaçla bakım ve onarımını yapmak,
korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa
etmek.
p) Büyükşehir içindeki toplu
taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak,
işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi
ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat
vermek.
r) Su ve kanalizasyon
hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak,
kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma
sonunda üretilen suları pazarlamak.
s) Mezarlık alanlarını tespit
etmek, mezarlıklar tesis etmek, işletmek, işlettirmek, defin ile ilgili
hizmetleri yürütmek.
t) Her çeşit toptancı
hallerini ve mezbahaları yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, imar
plânında gösterilen yerlerde yapılacak olan özel hal ve mezbahaları
ruhsatlandırmak ve denetlemek.
u) İl düzeyinde yapılan
plânlara uygun olarak, doğal afetlerle ilgili plânlamaları ve diğer hazırlıkları
büyükşehir ölçeğinde yapmak; gerektiğinde diğer afet bölgelerine araç, gereç ve
malzeme desteği vermek; itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek; patlayıcı
ve yanıcı madde üretim ve depolama yerlerini tespit etmek, konut, işyeri,
eğlence yeri, fabrika ve sanayi kuruluşları ile kamu kuruluşlarını yangına ve diğer
afetlere karşı alınacak önlemler yönünden denetlemek, bu konuda mevzuatın
gerektirdiği izin ve ruhsatları vermek.
v) Sağlık merkezleri,
hastaneler, gezici sağlık üniteleri ile yetişkinler, yaşlılar, engelliler,
kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik her türlü sosyal ve kültürel hizmetleri
yürütmek, geliştirmek ve bu amaçla sosyal tesisler kurmak, meslek ve beceri
kazandırma kursları açmak, işletmek veya işlettirmek, bu hizmetleri yürütürken
üniversiteler, yüksek okullar, meslek liseleri, kamu kuruluşları ve sivil toplum
örgütleri ile işbirliği yapmak.
y) Merkezî ısıtma sistemleri
kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek.
z) Afet riski taşıyan veya
can ve mal güvenliği açısından tehlike oluşturan binaları insandan tahliye etmek
ve yıkmak.
Büyükşehir belediyeleri
birinci fıkranın (c) bendinde belirtilen yetkilerini, imar plânlarına uygun
olarak kullanmak ve ilgili belediyeye bildirmek zorundadır. Büyükşehir
belediyeleri bu görevlerden uygun gördüklerini belediye meclisi kararı ile ilçe
ve ilk kademe belediyelerine devredebilir, birlikte
yapabilirler.
İlçe ve ilk kademe
belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Kanunlarla münhasıran
büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlar dışında
kalan görevleri yapmak ve yetkileri
kullanmak.
b) Büyükşehir katı atık
yönetim plânına uygun olarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna
taşımak.
c) Sıhhî işyerlerini, 2 nci
ve 3 üncü sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence
yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.
d) Birinci fıkrada belirtilen
hizmetlerden; otopark, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak;
yaşlılar, özürlüler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel
hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak; sağlık, eğitim,
kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat
varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi bakımından önem taşıyan
mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler
yapmak.
e) Defin ile ilgili
hizmetleri yürütmek.
4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize sanayi
bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı dışındadır.
MADDE
8.- Büyükşehir
içindeki alt yapı hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla
büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında,
yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşların
temsilcilerinin katılacağı alt yapı koordinasyon merkezi kurulur. Büyükşehir
ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların
görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Alt yapı
koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst
kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek görüşleri
alınır.
Alt yapı koordinasyon
merkezi, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar tarafından büyükşehir
içinde yapılacak alt yapı yatırımları için kalkınma plânı ve yıllık programlara
uygun olarak yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program hâline
getirir. Bu amaçla, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlar alt yapı
koordinasyon merkezinin isteyeceği coğrafî bilgi sistemleri dâhil her türlü
bilgi ve belgeyi vermek zorundadırlar. Kesin programlarda birden fazla kamu
kurum ve kuruluşu tarafından aynı anda yapılması gerekenler ortak programa
alınır. Ortak programa alınan alt yapı hizmetleri için belediye ve diğer bütün
kamu kurum ve kuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler, alt yapı
koordinasyon merkezi bünyesinde oluşturulacak alt yapı yatırım hesabına
aktarılır.
Ortak programa alınan
hizmetler için kamu kurum ve kuruluş bütçelerinde yeterli ödeneğin
bulunmadığının bildirilmesi durumunda, büyükşehir belediyesi veya ilgisine göre
bağlı kuruluş bütçelerinden bu hizmetler için kaynak ayrılabilir. Kamu kurum ve
kuruluşları alt yapı ortak yatırım hizmetleri için harcanan miktarda ödeneği,
yeniden değerleme oranını da dikkate alarak ertesi yıl bütçesinde ayırır.
Ayrılan bu ödenek belediye veya ilgili bağlı kuruluşunun hesabına aktarılır. Bu
bedel ödenmeden ilgili kamu kurum veya kuruluşu, büyükşehir belediyesi
sınırlarında yeni bir yatırım yapamaz.
Ortak programa alınmayan
yatırımlar için bakanlıklar, ilgili belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşları
alt yapı koordinasyon merkezi tarafından belirlenen programa göre harcamalarını
kendi bütçelerinden yaparlar.
Koordinasyon merkezleri
tarafından alınan ortak yatırım ve toplu taşımayla ilgili kararlar, belediye ve
bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için
bağlayıcıdır.
Alt yapı koordinasyon
merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve
kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir. İçişleri Bakanlığı, çıkarılacak bu yönetmeliğin, alt yapı yatırım
hesabının kullanılması ve ödenek tahsisi ve aktarmasına ilişkin kısımları
hakkında, Maliye Bakanlığı ve Devlet Plânlama Teşkilâtı Müsteşarlığının görüşünü
alır.
Ulaşım
hizmetleri
MADDE
9.- Büyükşehir
içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık
hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye
başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek
kamu kurum ve kuruluş temsilcilerinin katılacağı ulaşım koordinasyon merkezi
kurulur. Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediye başkanları kendi belediyesini
ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak
katılırlar. Ulaşım koordinasyon merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki
konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının (oda üst
kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek
görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir
belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh
belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri
ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il
trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır.
Ulaşım koordinasyon merkezi
kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi
tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu
kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için
bağlayıcıdır.
Koordinasyon merkezinin
çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş
temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle
belirlenir.
Büyükşehir belediyelerine bu
Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918
sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz.
Büyükşehir
belediyesinin yetkileri ve imtiyazları
MADDE
10.- Büyükşehir, ilçe
ve ilk kademe belediyeleri; görevli oldukları konularda bu Kanunla birlikte
Belediye Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri ile ilgisine göre belediyelere
tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir.
Büyükşehir
belediyesinin imar denetim yetkisi
MADDE
11.- Büyükşehir
belediyesi, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye
yetkilidir. Denetim yetkisi, konu ile ilgili her türlü bilgi ve belgeyi
istemeyi, incelemeyi ve gerektiğinde bunların örneklerini almayı içerir. Bu
amaçla istenecek her türlü bilgi ve belgeler en geç onbeş gün içinde verilir.
İmar uygulamalarının denetiminde kamu kurum ve kuruluşlarından, üniversiteler ve
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından
yararlanılabilir.
Denetim sonucunda belirlenen
eksiklik ve aykırılıkların giderilmesi için ilgili belediyeye üç ayı geçmemek
üzere süre verilir. Bu süre içinde eksiklik ve aykırılıklar giderilmediği
takdirde, büyükşehir belediyesi eksiklik ve aykırılıkları gidermeye
yetkilidir.
Büyükşehir belediyesi
tarafından belirlenen ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli
işlem yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirilir. Belirlenen imara aykırı
uygulama, ilgili belediye tarafından üç ay içinde giderilmediği takdirde,
büyükşehir belediyesi 3.5.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 ve 42
nci maddelerinde belirtilen yetkilerini
kullanma hakkını haizdir. Ancak 3194 sayılı Kanunun 42 nci madde
kapsamındaki konulardan dolayı iki kez ceza
verilemez.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin
Organları
Büyükşehir
belediye meclisi
MADDE
12.- Büyükşehir
belediye meclisi, büyükşehir belediyesinin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usullere göre seçilen üyelerden oluşur.
Büyükşehir belediye başkanı
büyükşehir belediye meclisinin başkanı olup, büyükşehir içindeki diğer belediyelerin
başkanları, büyükşehir belediye meclisinin doğal
üyesidir.
Büyükşehir ilçe ve ilk kademe
belediye meclisleri ile bunların çalışma usul ve esaslarına ilişkin diğer
hususlarda Belediye Kanunu hükümleri uygulanır.
Meclis
toplantısı
MADDE
13.- Büyükşehir
belediye meclisi, her ayın ikinci haftası önceden meclis tarafından belirlenen
günde mutat toplantı yerinde toplanır. Kasım ayı toplantısı dönem başı
toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine rastlayan
toplantı süresi en çok yirmi, diğer toplantıların süresi en çok beş
gündür.
Mutat toplantı yeri dışında
toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi vermek kaydıyla
belediye hudutları dahilinde meclis başkanının belirlediği yerde toplantı
yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve zamanı mutat usullerle belde halkına
duyurulur.
Meclis
kararlarının kesinleşmesi
MADDE
14.- Büyükşehir
belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü belediye meclisi kararlarını, yedi gün
içinde gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere belediye meclisine
iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi
istenilmeyen kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de büyükşehir belediye
meclisi üye tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar
kesinleşir.
Büyükşehir belediye başkanı,
meclisin ısrarı ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya
başvurabilir.
Kararlar, kesinleştiği
tarihten itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare amirine
gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar yürürlüğe
girmez.
Mülkî idare amiri hukuka
aykırı gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargı mercilerine
başvurabilir.
İlçe ve ilk kademe belediye
meclislerinin bütçe ve imarla ilgili olanlar dışındaki kararları dayanak
belgeleriyle birlikte büyükşehir belediye başkanına gönderilir. Büyükşehir
belediye başkanı, yedi gün içinde, gerekçesini de belirterek hukuka aykırı
gördüğü kararların yeniden görüşülmesini isteyebilir. İlgili meclis, üye tam
sayısının salt çoğunluğu ile kararında ısrar ederse karar kesinleşir.
Kesinleşen kararlar yedi gün
içinde büyükşehir belediyesine gönderilir. Belediye başkanı, kesinleşen kararın
iptali için on gün içinde idarî yargı merciine başvurabilir.
Büyükşehir kapsamındaki ilçe
ve ilk kademe belediye meclisleri tarafından alınan imara ilişkin kararlar,
kararın gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye meclisi tarafından
nazım imar plânına uygunluğu yönünden incelenerek aynen veya değiştirilerek
kabul edildikten sonra büyükşehir belediye başkanına
gönderilir.
İhtisas
komisyonları
MADDE
15.- Büyükşehir
belediye meclisi, her dönem başı toplantısında, üyeleri arasından seçilecek en
az beş, en çok dokuz kişiden oluşan ihtisas komisyonları
kurabilir.
İhtisas komisyonları, her
siyasî parti grubunun ve bağımsız üyelerin büyükşehir belediye meclisindeki üye
sayısının meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur. İmar ve
bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık komisyonu, plân ve bütçe komisyonu,
eğitim, kültür, gençlik ve spor komisyonu ile ulaşım komisyonunun kurulması
zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip
imar komisyonu en fazla on işgünü, diğer komisyonlar ise beş iş günü toplanarak
kendisine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyon bu sürenin sonunda
raporunu meclise sunmadığı takdirde, konu meclis başkanlığı tarafından doğrudan
meclis gündemine alınır.
Komisyon çalışmalarında uzman
kişilerden yararlanılabilir. Gündemdeki konularla ilgili olmak üzere; kurum
temsilcileri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, üniversitelerin ilgili bölümlerinin,
sendikalar (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst kuruluşun, sendika
konfederasyonunun bulunduğu yerde konfederasyonun) ve uzmanlaşmış sivil toplum örgütlerinin temsilcileri ile
davet edilen uzman kişiler, oy hakkı olmaksızın ihtisas komisyonu toplantılarına
katılabilir ve görüş bildirebilir.
İhtisas komisyonlarının görev
alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra büyükşehir belediye
meclisinde karara bağlanır.
Komisyon raporları alenîdir,
çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere büyükşehir belediye meclisi
tarafından belirlenecek maliyet bedeli karşılığında verilir.
Büyükşehir
belediye encümeni
MADDE
16.- Büyükşehir
belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında, belediye meclisinin her
yılın ilk olağan toplantısında kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla
seçeceği beş üye ile biri genel sekreter, biri malî hizmetler birim amiri olmak
üzere belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği beş üyeden
oluşur.
Belediye başkanının
katılamadığı toplantılarda, encümen toplantılarına genel sekreter başkanlık
eder.
Büyükşehir belediye
encümeninin başkanı ve seçilmiş üyelerine, (12.000) gösterge rakamının Devlet
memur aylıkları için belirlenen katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
aylık brüt ödenek verilir. Encümenin memur üyelerine bu miktarın yarısı
ödenir.
Büyükşehir
belediye başkanı
MADDE
17.- Büyükşehir
belediye başkanı, büyükşehir belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin
temsilcisidir. Büyükşehir belediye başkanı, ilgili kanunda gösterilen esas ve
usullere göre büyükşehir belediyesi sınırları içindeki seçmenler tarafından
doğrudan seçilir.
Büyükşehir belediye başkan
vekili, Belediye Kanunundaki usullere göre belirlenir. Ancak, büyükşehir
kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye başkanları büyükşehir belediye başkan
vekili olamaz.
Büyükşehir ve büyükşehir
kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye başkanları görevlerinin devamı
süresince siyasi partilerin yönetim ve denetim organlarında görev alamaz;
profesyonel spor klüplerinin başkanlığını yapamaz ve yönetiminde
bulunamaz.
Büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri
MADDE
18.- Büyükşehir
belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilatının en
üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, beldenin ve
belediyenin hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna
uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini oluşturmak,
bu stratejilere uygun olarak bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini belirlemek, izlemek ve
değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları meclise
sunmak.
c) Büyükşehir belediye
meclisi ve encümenine başkanlık etmek, bu organların kararlarını
uygulamak.
d) Bu Kanunla büyükşehir
belediyesine verilen görev ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde
uygulanabilmesi için gerekli önlemleri almak.
e) Büyükşehir belediyesinin
ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak,
büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile işletmelerinin bütçe
tasarılarını, bütçe üzerindeki değişiklik önerilerini ve bütçe kesin hesap
cetvellerini hazırlamak.
f) Büyükşehir belediyesinin
hak ve menfaatlerini izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini
sağlamak.
g) Yetkili organların
kararını almak şartıyla, büyükşehir belediyesi adına sözleşme yapmak,
karşılıksız bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda
bulunmak.
h) Mahkemelerde davacı veya
davalı sıfatıyla ve resmî mercilerde büyükşehir belediyesini temsil etmek,
belediye ve bağlı kuruluş avukatlarına veya özel avukatlara temsil
ettirmek.
i) Belediye personelini
atamak, belediye ve bağlı kuruluşlarını denetlemek.
j) Gerektiğinde bizzat nikâh
kıymak.
k) Diğer kanunların belediye
başkanlarına verdiği görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi görevlerine
ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak.
l) Gerektiğinde görev ve
yetkilerinden bir veya birkaçını ilçe veya ilk kademe belediye başkanına
devretmek.
m) Bütçede yoksul ve
muhtaçlar için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülerle ilgili faaliyetlere destek
olmak üzere özürlü merkezleri oluşturmak.
Büyükşehir belediyelerinin 7
nci maddeye göre ilçe ve alt kademe belediyelerine görevlerini devretmeleri için
büyükşehir belediye başkanının uygun görüşü aranır.
Belediye
başkanlığının sona ermesi
MADDE
19.- Belediye
Kanunundaki hükümler saklı kalmak kaydıyla büyükşehir belediye meclisinin
feshine neden olan eylem ve işlemlere katılan büyükşehir, ilçe ve ilk kademe
belediye başkanlarının görevlerine Danıştay kararıyla son verilir.
Danışmanlar
MADDE
20.- Nüfusu ikimilyonu
aşan büyükşehir belediyelerinde on, diğer büyükşehir belediyelerinde beşi
geçmemek üzere başkan danışmanı görevlendirilebilir. Danışman olarak
görevlendirileceklerin en az
dört yıllık yüksek öğrenim kurumlarından mezun olması şarttır. Danışman olarak
görevlendirilme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde çalışma
dahil, ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez. Danışmanların görev
süreleri sözleşme süresi ile sınırlıdır. Ancak bu süre belediye başkanının görev
süresini aşamaz.
Danışmanlara, her türlü
ödemeler dâhil, büyükşehir belediyesi genel sekreterine ödenen brüt aylık
miktarının % 75'ini aşmamak üzere belediye meclisinin belirlediği miktarda brüt
ücret ödenir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesi
Teşkilâtı ve Personeli
Büyükşehir
belediyesi teşkilâtı
MADDE
21.- Büyükşehir
belediyesi teşkilâtı; norm kadro esaslarına uygun olarak genel sekreterlik,
daire başkanlıkları ve müdürlüklerden oluşur.
Birimlerin kurulması,
kaldırılması veya birleştirilmesi büyükşehir belediyesi meclisinin kararı ile
olur.
Büyükşehir belediyesinde
başkan yardımcısı bulunmaz. Hizmetlerin etkili ve verimli bir şekilde
yürütülebilmesi için, genel sekretere yardımcı olmak üzere, nüfusu üçmilyonun
üzerindeki büyükşehir belediyelerinde en fazla beş, diğerlerinde en fazla üç
genel sekreter yardımcısı atanabilir.
Büyükşehir belediyesinde
hizmetlerin yürütülmesi belediye başkanı adına onun direktifi ve sorumluluğu
altında mevzuat hükümlerine, belediyenin amaç ve politikalarına, stratejik
plânına ve yıllık programlarına uygun olarak genel sekreter ve yardımcıları
tarafından sağlanır.
Personel
istihdamı
MADDE
22.- Büyükşehir
belediyesi personeli büyükşehir belediye başkanı tarafından atanır. Personelden müdür ve üstü unvanlı
olanlar ilk toplantıda büyükşehir belediye meclisinin bilgisine
sunulur.
Genel sekreter, belediye
başkanının teklifi üzerine İçişleri Bakanı tarafından atanır. Genel sekreter
kadrosuna atananlar, genel idare hizmeti sınıfına dahil bakanlık genel
müdürleri, genel sekreter yardımcısı kadrosuna atananlar ise bakanlık bağımsız
daire başkanları için ilgili mevzuatında öngörülen tüm haklardan aynen
yararlanırlar.
Büyükşehir belediyesi daire
başkanları, bağlı genel müdürlüklerin daire başkanlarının yararlandığı makam ve
görev tazminatından aynen yararlanırlar.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde
çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre toplam memur
sayısının % 10'unu ve Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayının (30.000)
gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı geçmemek üzere hastalık ve
yıllık izinleri dahil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak
encümen kararıyla yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.
ALTINCI
BÖLÜM
Malî
Hükümler
Büyükşehir
belediyesinin gelirleri
MADDE
23.- Büyükşehir
belediyesinin gelirleri şunlardır:
a) Genel bütçe
vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden ilçe ve ilk kademe belediyelerine
verilen paylardan Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek oranlar içinde
ayrılarak İller Bankası tarafından gönderilecek
pay.
b) Büyükşehir belediye
sınırları içinde yapılan genel bütçe vergi gelirleri tahsilât toplamı üzerinden
Maliye Bakanlığı tarafından hesaplanıp, ertesi ayın sonuna kadar ilgili
büyükşehir belediyesine yatırılacak % 5 pay.
c) 2464 sayılı Belediye
Gelirleri Kanununda yer alan oran ve esaslara göre büyükşehir belediyesince
tahsil olunacak at yarışları dahil müşterek bahislerden elde edilen Eğlence
Vergisinin % 20’si müşterek bahislere konu olan yarışların yapıldığı yerin
belediyesine, % 30’u nüfuslarına göre dağıtılmak üzere diğer ilçe ve ilk kademe
belediyelerine ayrıldıktan sonra kalan % 50'si.
d) Büyükşehir belediyesine
bırakılan sosyal ve kültürel tesisler, spor, eğlence ve dinlenme yerleri ile
yeşil sahalar içinde tahsil edilecek her türlü belediye vergi, resim ve
harçları.
e) 7 nci maddenin birinci
fıkrasının (g) bendinde belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan
binalar üzerindeki her türlü ilân ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve
bakım ücretleri.
f) 7 nci maddenin (f) bendine
göre tespit edilen park yerlerinin işletilmesinden elde edilen gelirin ilçe
ve ilk kademe belediyelerine,
nüfuslarına göre dağıtılacak %50'sinden sonra kalacak
%50'si.
g) Hizmetlerin büyükşehir
belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon
harcamalarına katılma payları.
h) Kira, faiz ve ceza
gelirleri.
i) Kamu idare ve
müesseselerinin yardımları.
j) Bağlı kuruluşların kesin
hesaplarındaki gelirleri ile giderleri arasında oluşan fazlalık sonucu
aktarılacak gelirler.
k) Büyükşehir belediyesi
iktisadî teşebbüslerinin safi hasılâtından büyükşehir belediye meclisi
tarafından belirlenecek oranda alınan hisseler.
l) Büyükşehir belediyesinin taşınır ve
taşınmaz mal gelirleri.
m) Yapılacak hizmetler
karşılığı alınacak ücretler.
n) Şartlı ve şartsız
bağışlar.
o) Diğer gelirler.
Bakanlar Kurulu, birinci
fıkranın (b) bendindeki % 5 pay oranını iki katına kadar artırmaya veya kanunî
haddine indirmeye yetkilidir. Bu payın %75'i bu tutardan düşülerek doğrudan
ilgili belediye hesabına, kalan %25'i ise büyükşehir belediyelerine nüfuslarına
göre dağıtılır. Hesaplama ve dağıtım işlemleri Maliye Bakanlığınca
yapılır.
Büyükşehir belediyeleri ve
bağlı kuruluşları ile ilçe ve ilk
kademe belediyeleri; tahsil ettikleri vergiler ve benzeri malî yükümlülüklerden
birbirlerine ödemeleri gereken paylar ile su, atık su ve doğalgaz bedellerini
zamanında yatırmadıkları takdirde,
ilgili belediye veya bağlı kuruluşun talebi üzerine söz konusu tutar, İller
Bankası tarafından, yükümlü belediyenin genel bütçe vergi gelirleri payından
kesilerek alacaklı belediyenin hesabına aktarılır. Gecikmeden kaynaklanacak faiz
ve benzeri her türlü zararın tazmini ile ilgili olarak büyükşehir belediye
başkanı ve sayman şahsen sorumludur. Bu fıkra hükmü, ilçe ve ilk kademe
belediyeleri hesabına yapılacak her türlü aktarmaları zamanında yapmayan
büyükşehir belediye başkanı, bağlı kuruluş genel müdürleri ve saymanları
hakkında da uygulanır.
Büyükşehir
belediyesinin giderleri
MADDE
24.- Büyükşehir
belediyesinin giderleri şunlardır:
a) Belediye
hizmet binaları ve tesislerin temini, bakım ve onarımı için yapılan
giderler.
b) Belediye personeline ve
belediyenin seçilmiş organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret, ödenek, huzur
hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim ile diğer
giderler.
c) İlçe, ilk kademe
belediyeleri ile bağlı kuruluşlara yapacakları yardımlar ve ortak proje
giderleri.
d) Her türlü alt yapı, yapım,
onarım ve bakım giderleri.
e) Belediye zabıta ve itfaiye
hizmetleri ile diğer görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak
giderler.
f) Vergi, resim, harç,
katılma payı, hizmet karşılığı alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve
tahsili için yapılacak giderler.
g) Belediyenin kuruluşuna
katıldığı şirket, kuruluş ve birliklerle ilgili ortaklık payı ile üyelik aidatı
giderleri.
h) Mezarlıkların tesisi,
korunması ve bakımına ilişkin giderler.
i) Faiz, borçlanmaya ilişkin
diğer ödemeler ve sigorta giderleri.
j) Dar gelirli, yoksul,
muhtaç ve kimsesizler ile özürlülere yapılacak sosyal hizmet ve
yardımlar.
k) Dava takip ve icra
giderleri.
l) Temsil, tören, ağırlama ve
tanıtım giderleri.
m) Avukatlık, danışmanlık ve
denetim ödemeleri.
n) Kamu yararı görülen
konularda yurt içi ve yurt dışı kamu sektörü, özel sektör ve sivil toplum
örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve diğer proje giderleri.
o) Spor, sosyal, kültürel ve
bilimsel etkinlikler için yapılan giderler.
p) Büyükşehir belediye
hizmetleriyle ilgili olarak yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması
giderleri.
r) Kanunla verilen görevler
ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılan diğer giderler.
Büyükşehir
belediye bütçesi
MADDE
25.- Büyükşehir
belediye bütçesi ile ilçe ve ilk kademe belediyelerinden gelen bütçeler
büyükşehir belediye meclisine sunulur ve büyükşehir belediye meclisince yatırım
ve hizmetler arasında bütünlük sağlayacak biçimde aynen veya değiştirilerek
kabul edilir.
Büyükşehir, ilçe ve ilk
kademe belediye bütçeleri, büyükşehir belediye meclisinde aynı toplantı
döneminde ve birlikte görüşülerek karara bağlanır ve tek bütçe hâlinde
bastırılır.
Büyükşehir belediye meclisi,
ilçe ve ilk kademe belediyelerinin bütçelerini kabul
ederken;
a) Bütçe metnindeki kanun,
tüzük ve yönetmeliklere aykırı
madde ve ibareleri çıkarmaya veya değiştirmeye,
b) Belediyenin tahsile
yetkili olmadığı gelirleri çıkarmaya, kanunî sınırlar üzerinde veya altında
belirlenmiş olan vergi ve harçların oran ve miktarlarını kanunda öngörülen
sınırlarına çekmeye,
c) Kesinleşmiş belediye
borçları için bütçeye konulması gerekip de konulmamış ödeneği
eklemeye,
d) Ortak yatırım programına
alınan yatırımlar için gerekli ödeneği eklemeye,
Yetkilidir.
Büyükşehir belediye
meclisince ilçe ve ilk kademe belediye bütçelerinde yapılan değişikliklere karşı
on gün içinde Danıştaya itiraz edilebilir. Danıştay, itirazı otuz gün içinde
karara bağlar.
Bütçenin hazırlanması ve
uygulanmasına ilişkin diğer hususlarda Belediye Kanunu hükümleri
uygulanır.
Şirket
kurulması
MADDE
26.- Büyükşehir
belediyesi kendisine verilen görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta
belirtilen usullere göre sermaye şirketleri kurabilir. Genel sekreter ile
belediye ve bağlı kuruluşlarında yöneticilik sıfatını haiz personel bu
şirketlerin yönetim ve denetim kurullarında görev alabilirler. Büyükşehir
belediyesi, kendine ait büfe, otopark ve çay bahçelerini işletebilir; ya da bu
yerlerin belediye veya bağlı kuruluşlarının % 50’sinden fazlasına ortak olduğu
şirketler ile bu şirketlerin % 50’sinden fazlasına ortak olduğu şirketlere, 2886
sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın belediye meclisince
belirlenecek süre ve bedelle işletilmesini devredebilir.
YEDİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli
Hükümler
Belediyeler
arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon
MADDE
27.- Büyükşehir
kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum
ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir, ilçe ve
ilk kademe belediyeleri arasında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilâf
çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici
kararlar almaya yetkilidir.
Yeni kurulan büyükşehir
belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel
tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler
arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından
belirlenir.
Büyükşehir belediyesi mücavir
alanlarının ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir
belediye meclisince yapılır.
Büyükşehir
belediyesi, 7 nci maddede sayılan hizmetleri, malî ve teknik imkânları
çerçevesinde, nüfus ve hizmet alanlarını dikkate alarak, bu hizmetlerden
yararlanacak büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dengeli olarak
yürütmek zorundadır. İlçe veya ilk kademe belediyelerine ait görevlerden bir
veya birkaçı, bedeli kendileri tarafından karşılanmak ve istekte bulunmak
kaydıyla, büyükşehir belediye meclisinin kararına dayanarak, ortaklaşa veya
bizzat büyükşehir belediyesi tarafından
yapılabilir.
Büyükşehir belediyesi, ilçe
ve ilk kademe belediyeleri ile ortak projeler geliştirebilir ve yatırım
yapabilir. Büyükşehir belediyesi, kesinleşmiş en son yıl bütçe gelirinin % 3’ünü
aşmamak ve bütçede ödeneği ayrılmış olmak şartıyla, ilgili belediyenin yatırım
programında yer alan projelerin finansmanı için büyükşehir belediye başkanının
teklifi ve meclisin kararıyla ilçe
ve ilk kademe belediyelerine malî ve aynî yardım
yapabilir.
Büyükşehir belediyesi ile
bağlı kuruluşları, belediye başkanının onayı ile birbirlerinin nakit ihtiyacını
karşılayabilir. Bu şekildeki ödünç vermelerde faiz
uygulanmaz.
Yapılacak herhangi bir
yatırımın büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşlarından bir veya birkaçını
aynı anda ilgilendirdiği ve tek elden yapılmasının maliyetleri düşüreceğinin
anlaşıldığı durumlarda, büyükşehir belediye meclisi, yatırımı kuruluşlardan
birinin yapmasına karar verebilir. Bu takdirde yatırımın ilgili diğer kurumu
ilgilendiren kısmına ait harcama tutarı o kurumun hesabında borç, yatırımcı
kuruluş hesabında alacak olarak gösterilir.
Diğer
hükümler
MADDE
28.- Belediye Kanunu
ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre
büyükşehir, büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyeleri hakkında da
uygulanır.
Değiştirilen
hükümler
MADDE
29.- 18.1.1984 tarihli
ve 2972 sayılı Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi Hakkında Kanunun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde
değiştirilmiştir.
Madde 4.-
Büyükşehir belediye başkanının seçiminde, seçim çevresi büyükşehir belediye
sınırları içidir.
Büyükşehir belediye sınırları
içindeki ilçe ve ilk kademe belediye başkanı ve belediye meclis üyelerinin
seçimlerinde seçim çevreleri, ilçe ve ilk kademe belediyesinin sınırları
içidir.
MADDE
30.- 2972 sayılı
Kanunun 24 üncü maddesinin (a) bendindeki "her ilçe" ibaresinden sonra gelmek
üzere "ve ilk kademe belediyesi" ibaresi eklenmiştir.
Yürürlükten
kaldırılan hükümler
MADDE
31.- 27.6.1984 tarihli
ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun ile aynı Kanunun ek ve
değişiklikleri; 9.8.1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 24 üncü
maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinin üçüncü paragrafı yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ
MADDE 1.- Büyükşehir
belediyeleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki yıl
içinde büyükşehirin 1/25.000 ölçekli nazım imar plânlarını yapar veya
yaptırır.
GEÇİCİ
MADDE 2.- Bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihte; büyükşehir belediye sınırları, İstanbul ve Kocaeli
ilinde, il mülkî sınırıdır. Diğer büyükşehir belediyelerinde, mevcut valilik
binası merkez kabul edilmek ve il mülkî sınırları içinde kalmak şartıyla, nüfusu
birmilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı yirmi kilometre, nüfusu
birmilyondan ikimilyona kadar olan büyükşehirlerde yarıçapı otuz kilometre,
nüfusu ikimilyondan fazla olan büyükşehirlerde yarıçapı elli kilometre olan
dairenin sınırı büyükşehir belediyesinin sınırını
oluşturur.
Bu sınırlar içerisinde kalan
ilçeler büyükşehir ilçe belediyeleri, beldeler büyükşehir ilk kademe
belediyeleri haline gelir. Bu belediyeler hakkında bu Kanun ile Belediye
Kanununun belediyelerin tüzel kişiliklerinin kaldırılmasına veya başka bir
belediyeye katılmasına ilişkin hükümleri uygulanmaz.
Bu sınırlar içinde kalan
köylerin tüzel kişiliği sona ererek mahalleye dönüşür. Bu şekilde oluşan
mahallelerin katılacağı ilçe veya ilk kademe belediyesi, büyükşehir belediye
meclisince belirlenir. Orman köylerinin tüzel kişiliği devam eder. Ancak
ormanlarla ilgili diğer kanun hükümleri saklı kalmak üzere bu köyler imar
bakımından büyükşehir belediyesinin mücavir alanı sayılırlar. Bu köylerde su ve
kanalizasyon hizmetlerini yürütme görev ve yetkisi ilgili büyükşehir
belediyesine bağlı su ve kanalizasyon idaresine
aittir.
Birinci fıkra gereğince
büyükşehir belediyesi kapsamına alınan ilçelerin mülkî sınırları içinde kalan
belediye ve köyler ile, büyükşehir belediyesi kapsamına alınan belediyelerin
mücavir alan sınırları içerisinde bulunan köylerden; birinci fıkrada belirtilen
mesafelerin dışında kalan belediye ve köyler, bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren altı ay içinde belediye meclisi veya köy ihtiyar heyetinin talebi
üzerine büyükşehir belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının onayı ile
başka bir işleme gerek kalmaksızın büyükşehir belediye sınırları içine
alınabilir. Bu köylerin mahalle olarak hangi ilçe veya ilk kademe belediyesine
katılacakları aynı meclis kararında gösterilir.
Birinci fıkra gereğince
büyükşehir kapsamına alınan belediyelerin sınırlarında yerleşim düzeni gerekleri
dikkate alınarak bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir sene içinde
büyükşehir belediye meclisinin talebi üzerine İçişleri Bakanlığınca gerekli
değişiklikler yapılabilir.
Büyükşehir belediye
sınırlarına alınan belediyelerin organları büyükşehir belediyesi ilçe veya ilk
kademe belediyesi organları; köy muhtar ve ihtiyar heyeti ise mahalle muhtar ve
ihtiyar heyeti olarak ilk mahalli idareler genel seçimine kadar görevlerine
devam ederler.
Tüzel kişiliği kalkan
köylerin malvarlıkları hak, alacak ve borçları mahalle olarak katıldıkları
belediyeye devredilir.
Büyükşehir
belediye kapsamına alınma nedeniyle meydana gelecek mülki sınır değişiklikleri
katılma durumuna uygun olarak 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümlerine göre
çözülür.
GEÇİCİ
MADDE 3.- Büyükşehir
belediyeleri ve bunlara bağlı kuruluşlar ile sermayesinin % 50'sinden fazlası
büyükşehir belediyelerine ait şirketlerin; 30.6.2004 tarihi itibariyle kamu
kurum ve kuruluşlarına olan kamu ve özel hukuka tabi alacakları, bunların diğer
kamu kurum ve kuruluşlarına olan borçlarına karşılık olmak üzere bu Kanunun
yayımını izleyen altı ay içinde mahsup edilir. Bu madde kapsamındaki alacak ve
borç ifadesi bu alacak ve borçlara ilişkin fer’ileri ve cezaları da
kapsar.
Yukarıdaki fıkra kapsamında
yer alan kuruluşların mahsup işlemine konu olan veya olmayan borçları, genel
bütçe vergi gelirlerinden her ay ayrılacak paylarının % 40'ını geçmemek üzere
kesinti yapılarak tahsil edilir.
Bu maddeye göre yapılacak
mahsup ve kesinti işlemleri yılı bütçe kanunları ile ilişkilendirilmeksizin
ilgili kuruluş ile uzlaşma komisyonu tarafından belirlenir; Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından
karara bağlanır. Bakanlar Kurulu, ilgili kuruluşların borç ödeme kapasitelerini
de dikkate alarak ödenecek tutarları taksitlendirmeye, taksitlendirilen kısma
Kanunun yayımını izleyen günden itibaren zam ve faiz uygulatmamaya, bu borçların
fer’i ve cezalarını geçmemek üzere indirim yapmaya
yetkilidir.
Uzlaşma komisyonu Hazine
Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan tarafından görevlendirilecek bir başkan ile
İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı,
Hazine Müsteşarlığı, Sayıştay Başkanlığı ve İller Bankasından birer temsilciden
oluşur. Büyükşehir belediyeleri için ayrıca uzlaşma komisyonu kurulmaz.
Belediyeler için kurulan komisyon büyükşehir belediyeleri için de görev
yapar.
GEÇİCİ
MADDE 4.- Bu Kanunun
yayımı tarihinde profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapan veya
yönetiminde bulunan belediye başkanları, en geç 1.1.2005 tarihine kadar bu
kulüplerin başkanlığından ve yönetimindeki görevlerinden
ayrılırlar.
Yürürlük
MADDE
32.- Bu Kanunun 23
üncü maddesinin birinci fıkrasının
(b) bendi 1.1.2005 tarihinde, aynı maddenin ikinci fıkrası yayımını izleyen ay
başında, diğer maddeleri ise yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE
33.- Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.