|
8617 BİLGİ EDİNME HAKKI
KANUNU
Kanun
Numarası
: 4982
Kabul
Tarihi
: 9/10/2003
Yayımlandığı R.Gazete : Tarih : 24/10/2003 Sayı :
25269
Yayımlandığı Düstur : Tertip : 5 Cilt
: 42 Sayfa: BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç Madde
1- Bu Kanunun
amacı; demokratik ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve
açıklık ilkelerine uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını
kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri
düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu
Kanun; kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının faaliyetlerinde uygulanır. 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı
Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri
saklıdır.
Tanımlar
Madde 3- Bu
Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde
geçen ve kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam
ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak
kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel
kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu
Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki
yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt,
mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video
kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin niteliğine göre,
kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya belgenin bir
kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı hâllerde,
başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not almasına veya
içeriğini görmesine veya işitmesine izin
verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme
Kurulunu,
İfade eder. 8618 İKİNCİ BÖLÜM Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi
Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme
hakkı
Madde 4-
Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu
Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve
yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme
yükümlülüğü
Madde 5- Kurum
ve kuruluşlar, bu Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü
bilgi veya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme
başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî
ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler. Bu Kanun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri
uygulanmaz. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
Madde 6- Bilgi
edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri
veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve
adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile
istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu
başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet
ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir
olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da
yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça
belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin
niteliği
Madde 7- Bilgi
edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya
görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin
olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir
bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde
bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir ve durum
ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya
açıklanmış bilgi veya belgeler
Madde 8- Kurum
ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla
kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu
olamaz. Ancak, yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne
şekilde, ne zaman ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana
bildirilir. 8619
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge
verme
Madde 9-
İstenen bilgi veya belgelerde, gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir nitelikte olanlar birlikte bulunuyor
ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra
başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye
erişim
Madde 10- Kurum ve kuruluşlar, başvuru sahibine istenen
belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün
olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum
ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi
ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir şekilde elde
edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak sağladığı bilgi
veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği maliyet tutarı
kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim
süreleri
Madde 11-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi
onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak istenen
bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir
birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve
kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden
fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye
erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve
bunun gerekçesi başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce
bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken
maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
Madde 12-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı
olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun
reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları
belirtilir.
İtiraz usulü
Madde 13-
Bilgi edinme istemi 16 ve 17 nci maddelerde
öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna başvurmadan
önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün
içinde Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü
içinde verir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya
belgeyi onbeş iş günü içinde vermekle
yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma süresini durdurur.
8620
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu Madde 14- Bilgi edinme başvurusuyla
ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve
kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
olarak kararlar vermek üzere; Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları
içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve
anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip kişiler,
bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine
sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az genel müdür
düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının önerisi
üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından Bakanlar
Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları
aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın
çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler
yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin
yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev süresini
tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul
görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu
görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç herhangi
bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir;
ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve
kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere
toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık
tarafından yerine getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller Başbakanlıkça
hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
Madde 15-
Yargı denetimi dışında kalan idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve
mesleki onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına
dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı işlemin yargı denetimine
açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi
veya belgeler
Madde 16-
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî
savunmasına ve millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği
itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır. 8621
Ülkenin ekonomik çıkarlarına
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 17-
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması
hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya
belgeler
Madde 18-
Sivil ve askerî istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin
bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve meslek onurunu
etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler bilgi
edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin
bilgi veya belgeler
Madde 19-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla
ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye
sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye
düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak
veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin
edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya
ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 20-
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da
suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye
düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını ihlâl
edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 18.6.1927
tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 6.1.1982 tarihli
ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun hükümleri
saklıdır.
Özel hayatın
gizliliği
Madde 21-
Kişinin izin verdiği hâller saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği
kapsamında, açıklanması hâlinde kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile
hayatına, şeref ve haysiyetine, meslekî ve ekonomik değerlerine haksız
müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya belgeler, kurum
ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber
verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin
gizliliği
Madde 22-
Haberleşmenin gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler,
bu Kanun kapsamı dışındadır. 8622
Ticarî
sır
Madde 23-
Kanunlarda ticarî sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve
kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla
sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Fikir ve sanat
eserleri
Madde 24-
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri
uygulanır.
Kurum içi
düzenlemeler
Madde 25-
Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli
ile kurum içi uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu
düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları
saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve
tavsiyeler
Madde 26-
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş,
bilgi notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve
kuruluş tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı
kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri
uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi,
birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve
kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme
istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa
talepleri
Madde 27-
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya
belgeler
Madde 28- Gizliliği kaldırılmış olan bilgi veya belgeler, bu
Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor ise, bilgi edinme
başvurularına açık hâle gelir. BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli ve Son
Hükümler
Ceza hükümleri
Madde 29- Bu
Kanunun uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer
kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler
çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla,
tâbi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla çoğaltılamaz ve
kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
Madde 30-
Kurum ve kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak
üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının
sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir istatistik
bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler
çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler
ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile
bunların sonuçlarını, 8623
Gösterir bir rapor
hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi Edinme
Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum
ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da
ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı
genel raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her
yıl Nisan ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu
raporlar takip eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31- Bu
Kanunun uygulanması ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık
tarafından hazırlanarak Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu
Kanun yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 33- Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 8624 |